Health Rights.am

Հարգելի Արթուր,

Ձեր նկարագրած կամ դրան մոտ իրավիճակը ոչ հազվադեպ հանդիպում է ոչ միայն հոգեբուժական ծառայություն մատուցող, այլ՝ ցանկացած տիպի բուժհիմնարկներում: Լինում են դեպքեր, երբ ծնողը հրաժարվում է իր մանկիկի բուժօգնությունից, կամ հասուն զավակները՝ իրենց զառամյալ ծնողների այս կամ այն վիրահատական միջամտությունից: Հոգեբուժության ոլորտը նման է բժշկության մյուս ոլորտներին, սակայն ունի իր առանձնահատկությունները:

Նախ, սկսենք նրանից, որ մեր հանրապետությունում հոգեկան առողջության եւ հոգեկան խանգարումներ ունեցող անձանց իրավունքների պաշտպանության հետ կապված հարաբերությունները կարգավորվում են «Հոգեբուժական օգնության մասին» ՀՀ օրենքով, որի 16-րդ հոդվածը սահմանում է՝

Հոդված 16. Բուժումից հրաժարվելը

1. Հոգեկան խանգարումով տառապող անձը կամ նրա օրինական ներկայացուցիչն իրավունք ունի հրաժարվելու առաջարկված բուժօգնությունից կամ դադարեցնելու այն, բացառությամբ սույն օրենքի 15-րդ հոդվածի 3-րդ մասում նշված դեպքերի:

2. Բուժումից հրաժարվող անձին կամ նրա օրինական ներկայացուցչին պետք է բացատրվեն բուժման դադարեցման հետ կապված հնարավոր հետևանքները:

3. Բուժօգնություն ստանալուց հրաժարվելու և բուժման դադարեցման հետ կապված հնարավոր հետևանքների մասին տեղյակ պահելու փաստը արձանագրվում է բժշկական փաստաթղթերում` բուժօգնությունից հրաժարվող անձի կամ նրա օրինական ներկայացուցչի և հոգեբույժի ստորագրությամբ:

Իսկ ահա նույն օրենքի 15-րդ հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է, որ՝

Հոդված 15. Բուժում իրականացնելու համար համաձայնությունը

3. Հոգեկան խանգարումով տառապող անձի բուժումը կարող է իրականացվել առանց նրա կամ նրա օրինական ներկայացուցչի համաձայնության` միայն օրենքով նախատեսված բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցների կիրառման և ոչ հոժարակամ (հարկադիր) հոսպիտալացման դեպքերում:

Այսպիսով, օրենքով նախատեսված է, որ առանց հիվանդի կամ նրա օրինական ներկայացուցչի (Ձեր բերած օրինակում՝ ամուսնու) համաձայնության բուժումը կարող է շարունակվել միայն հարկադիր միջոցների կիրառման կամ հարկադիր հոսպիտալացման դեպքերում: Տվյալ դեպքում անհայտ է ինչպես տվյալ հիվանդի ախտորոշումը, այնպես էլ այն, թե արդյոք խոսքը հոժարակա՞մ, թե՞ հարկադիր բուժման մասին է, առանց որոնց անհնար է տալ վերջնական պատասխան:

Այուհետեւ, հոգեբուժական հիվանդանոցից հիվանդի դուրս գրումը դարձյալ ստացել է օրենսդրական կարգավորում: Խնդրում ենք Ձեզ ուշադրությամբ ընթերցել օրենքի 21-րդ հոդվածի երկու մասերը, որոնք մեջբերված են ստորեւ՝

Հոդված 21. Ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքից հիվանդի դուրս գրումը

1. Ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքից հիվանդի դուրսգրումը կատարվում է նրա առողջացման և հոգեկան վիճակի բավարար լինելու դեպքում, եթե վերացել է հետագա ստացիոնար բուժման կարիքը, կամ եթե ավարտվել են հետազոտման կամ փորձաքննության ժամկետները:

2. Ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում հոժարակամ (կամավոր) կարգով գտնվող հիվանդի դուրuգրումը կատարվում է հոգեբույժի եզրակացության հիման վրա կամ հիվանդի պահանջով, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հիվանդը տվյալ պահին հասարակական վտանգ է ներկայացնում: Այս դեպքում հոգեբուժական այն կազմակերպության տնoրինությունը, որում բուժվում է քաղաքացին, սույն օրենքի 23-րդ հոդվածով սահմանված կարգով և ժամկետներում դիմում է դատարան` քաղաքացուն հոգեբուժական հիվանդանոցային ոչ հոժարակամ (հարկադիր) բուժման ենթարկելու համար: Դուրսգրումից առաջ հոգեբուժական կազմակերպության տնօրենը գրավոր ծանուցում է հիվանդի օրինական ներկայացուցչին` ծանուցման մեջ նշելով դուրսգրման օրը և ժամը:

Սա նշանակում է, որ հոգեբույժը կարող է հիվանդին դուրս չգրել, եթե հիվանդը տվյալ պահին հասարակական վտանգ է ներկայացնում, սակայն, ինչպես պահանջում է օրենքը՝ միայն դատարանի որոշմամբ:

Այնուամենայնիվ, հարկ եմ համարում ընդգծել, որ դարձյալ նույն օրենքի 24-րդ հոդվածով սահմանվում է հոգեբուժական օգնություն և ծառայություններ իրականացնելու հետ կապված գործողությունների բողոքարկումը: Մասնավորապես, այդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է, որ հոգեբուժական օգնություն և ծառայություններ իրականացնող հոգեբույժի կամ այլ մասնագետի գործողությունները կարող են բողոքարկվել դատական կարգով, իսկ 2-րդ մասով՝ բողոքը ներկայացնում է հոգեկան խանգարում ունեցող անձը կամ նրա օրինական ներկայացուցիչը` օրենքով սահմանված կարգով: