Կայքի թարմացումը` 24-07-2014 space

PG

 

  • text-size Decrease font Middle font Enlarge font Extralarge font
 

Բնակչության անմիջական մասնակցությունը բժշկական օգնության և սպասարկման ֆինանսավորման գործում

09.08.2011 - Պաշտոնական վճարովի ծառայությունների համակարգը մեր երկրում 14-15 տարվա պատմություն ունի, երբ ներդրվել է Հիմնական ծառայությունների փաթեթի գաղափարը, և նշված փաթեթից դուրս մնացած խավերը և հիվանդություններով տառապող անձինք օրենքով սահմանված կարգով վճարում են իրենց բուժօգնության համար:

Հայաստանի Հանրապետության և նախկին խորհրդային երկրներում խնդիրը բարդ էր նրանով, որ տարիներ շարունակ գործել և արմատացել են ոչ պաշտոնական վճարումները և դրանք կանոնակարգելու համար ջանքերն էլ առավել պետք է լինեն:

Բնագավառի կանոնակարգման գործում, ի թիվս բազմաթիվ խնդիրների, առաջնահերթ էին անկատար կամ թերի նորմատիվային բազան, խորհրդային տարիներից ժառանգած ուռճացված, ոչ օպտիմալ և ծախսային տեսանկյունից անարդյունավետ առողջապահական համակարգը, բնակչության վճարունակ պահանջարկի հաշվարկման գործիքների բացակայությունը:

Այսպիսով, պետական պատվերում չընդգրկված անձինք իրենց բուժօգնության համար պետք է օգտվեին վճարովի ծառայություններից:

Վճարովի ծառայություններն առողջապահության ոլորտում կարող են լինել երկու տիպիª

1. Բժշկական օգնության և սպասարկման վճարովի ծառայություններ

2. Այլ վճարովի ծառայություններ, որոնք ուղղակիորեն կապված չեն բժշկական օգնության հետ (հիվանդանոցային կեցության պայմանների բարելավում և սպասարկում, ոչ բժշկական այլ ծառայությունների տրամադրում):

Առաջին դեպքում, համաձայն գործող օրենսդրության, բժշկական հաստատությունները, ունենալով ինքնուրույն կարգավիճակ, իրենք են որոշում իրենց վճարովի ծառայությունների գները` պետական բուժհաստատությունները դրանք համաձայնեցնում են հիմնադիրների հետ: Սակայն նորմատիվային բազայի բացակայությունը բերում էր վճարովի իրականացվող ծառայությունների անկառավարելիության և որպես հետևանքª անորոշ հիմնավորումներով բժշկական օգնության և սպասարկման գների ձևավորման:

Գնագոյացման խնդիրը լուծելու համար անհրաժեշտ էր մշակել և սահմանել բժշկագիտական և տնտեսագիտական չափանիշներ, ստանդարտներ, և միայն դրանց առկայության դեպքում փորձել օբյեկտիվորեն կարգավորել գնագոյացումն առողջապահության համակարգում և համակարգը դարձնել կառավարելի, քանի որ առողջապահությունը պետք է լինի կառավարելի շուկա, ինչը կբերի նաև բժշկական օգնության մատչելիության: Վճարովի ծառայությունների գների վրա ազդեցություն էր թողնում նաև պետական պատվերի շրջանակներում իրականացվող բժշկական օգնության և սպասարկման գների չհիմնավորված ցածր լինելը:

Վճարովի ծառայությունների զգալի մասը կարող է իրականացվել համավճարների տեսքով, որը լայնորեն կիրառվում է երկար տարիներ, սակայն կրում է ոչ պաշտոնական բնույթ և ֆինանսական հոսքերի զգալի և անվերահսկելի ծավալ է:

Առողջապահության համակարգի ֆինանավորման գործում որոշակի դեր պետք է առանձնացվի համավճարների մեխանիզմներին: Այն հանդիսանում է բուժօգնության պահանջարկի մակարդակի կարգավորման արդյունավետ գործիքներից մեկը: Համավճարն ընդհանուր ձևակերպմամբ բժշկական օգնություն և սպասարկում ստացողի կողմից իրականացված ուղղակի վճարումն է բժշկական ապրանքների կամ ծառայությունների այն արժեքի համար, որը ներառված չէ գնի մեջ: Առողջապահության ֆինանսավորման համակարգում համավճարները միշտ ձևավորվում են այն դեպքում, երբ բժշկական ծառայությունների կամ բուժման գները ավելի ցածր են, քան իրական ծախսերը: Այս պարագայում հնարավոր է երկու տիպի համավճար:

Ոչ պաշտոնական համավճար. այն գոյություն ունի երկար տարիներ, դեռևս խորհրդային ժամանակներից (այդ թվում և Հայաստանում) և որպես օրենք լրացրել է բուժաշխատողի աշխատավարձի թերավճարումը, դեղորայքի և բժշկական պարագաների ծախսերը:

Պաշտոնական համավճար. այն կիրառվում է աշխարհի շատ երկրներում, տարբեր մեխանիզմներով ու նպատակներով և կարող է իր դրական ազդեցությունն ունենալ նաև համընդհանուր բժշկական ապահովագրական համակարգի անցնելու ծամանակ:

Համավճարը ենթադրում է ուղղակի վճարում կամ վճարովի ծառայության մատուցում հասարակությանը:

Հայաստանի Հանրապետությունում ներկայումս համավճարներ են գործում անհետաձգելի և գինեկոլոգիական ծառայություններում, պեպատվեր իրականացնող բոլոր բուժհաստատություններում:

Այն վճարվում է հաստատագրված գումարի տեսքով, որը ենթակա կլինի փոփոխման, ելնելով պետության կողմից իրականացվող ֆինանսավորման մակարդակից (համավճարների նվազեցման կամ վերացման միտումով): Համավճարի չափը տարբերակվում է ըստ ախտորոշման խմբերիª կախված հիվանդության բարդության աստիճանից և տարանջատված ըստ մարզերի և Երևան քաղաքի:

Համավճարը, որպես պաշտոնական մեխանիզմի ներդրում, կնպաստի պետական նպատակային ծրագրերի փոխհատուցման բեռի թեթևացմանը, իսկ դրանից գոյացած միջոցները առաջնահերթ կուղղվեն բուժանձնակազմի աշխատավարձերի բարձրացմանը:

Մինչ համավճարի մեխանիզմի ներդրումը մեծածավալ աշխատանքներ են տարվել կապված գնագոյացման խնդիրների հետ: Մասնավորապես` միջազգային փորձագետների կողմից մշակվել է գնագոյացման նոր մեթոդաբանություն, հաշվարկվել են գներ բժշկական ավելի քան 500 ծառայություններրի համար, որոնք էլ հիմք են հանդիսացել համավճարի մեծության որոշման համար:

Հաշվի առնելով համավճարի` որպես առողջապահության ֆինանսավորման աղբյուրի, վերը նշված առավելությունները, 2010թ հուլիսի 1-ից ՀՀ կառավարության 10.06.2010թ. N727-Ն որոշմամբ Երևան քաղաքում ներդրվեց համավճարային մեխանիզմների փորձարարական ծրագիր <<Արաբկիր ԲՀ>> ԵԴԱԻ-ում, իսկ դեկտեմբերի 1-ից <<Նաիրի ԲԿ>> և <<Ս. Վ. Մալայանի անվան ակնաբուժական կենտրոն>> ՓԲԸ-ներում: Փորձարարական ծրագրի արդյունքները դրական էին, քանի որ նշված բուժհաստատություններում արձանագրվել են եկամուտների, ինչպես նաև աշխատավարձի աճ: Մասնավորապես` <<Արաբկիր ԲՀ>> ԵԴԱԻ-ում հուլիս-դեկտեմբեր ամիսների ընթացքում համավճարից գոյացած եկամուտները կազմել են 77,5 մլն դրամ, որը կազմել էր նույն ժամանակահատվածի ընդհանուր եկամտի 13%-ը: Վեց ամսվա ընթացքում համավճարից աշխատավարձին ուղղված միջոցները կազմել են 68,9 մլն դրամ: Բուժանձնակազմի 2010թ. հուլիս-դեկտեմբեր ամիսների միջին աշխատավարձը կազմել է` բժիշկներ` 236,5 հազար դրամ (աճը 75%), բուժքույրեր` 84.1 հազար դրամ (աճը 15.4%), կրտսեր բուժանձնակազմ` 72.3 հազար դրամ(աճը 9.7%): Պաշտոնական մուտքերի ավելացմանը զուգընթաց աճել էին նաև պետական բյուջեի հարկային մուտքերը` մասնավորապես 2010թ հուլիս-դեկտեմբեր ամիսներին <<Արաբկիր ԲՀ>> ԵԴԱԻ-ում նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ պարտադիր սոցիալական ապահովության գծով վճարումները աճել են 47.6%-ով, իսկ եկամտահարկի գծով վճարումները` 79.5%-ով:

Հիմնվելով փորձարարական ծրագրի դրական արդյունքների վրա` 2011թ. փետրվարի 1-ից հանրապետության բուժհաստատություններում, որոնք պետպատվերի շրջանակներում ՀՀ առողջապահության նախարարության հետ ունեն պայմանագրային փոխհարաբերություններ, անհետաձգելի և գինեկոլոգիական բժշկական օգնության ծառայություններ ծրագրերում ներդրվել է համավճարային մեխանիզմը:

ՀՀ առողջապահության նախարարի հրամանով` համաձայնեցված ՀՀ ֆինանսների նախարարի հետ, հաստատվել է համավճարի չափը` ըստ ծառայությունների, ըստ ծախսատարության` դիֆերենցված` ըստ Երևան քաղաքի և մարզերի: ՀՀ առողջապահության նախարարի հրամանով հաստատվել է նաև հիվանդանոցային ծառայություններ մատուցող բուժհաստատություններում աշխատավարձերի վճարման կարգը հաստատող չափորոշիչը:

ՀՀ կառավարության որոշմամբ հաստատվել են հասարակության այն խմբերը, հիվանդություններն ու վիճակները, որոնք ազատվում են համավճարից:

Ըստ այդմ, 2011թ. առաջին կիսամյակում համավճարի մեխանիզմով սպասարկված դեպքերի թվաքանակը կազմել է 6120, որից համավճար են վճարել 4434-ը (72.4%) , դիմումով զեղչվել են 169-ը (2.8%), դիմումով ազատվել են 1517-ը (24.8%): Նույն ժամանակահատվածում ՀՀ կառավարության կողմից սահմանաված կարգին համաձայն` համավճարից ազատված դեպքերի թվաքանակը կազմել է 4079, որից ըստ սոցիալական խմբերի` 1842, իսկ ըստ հիվանդությունների և վիճակների` 2237:

Նշված ժամանակահատվածում համավճարի սկզբունքով աշխատող բուժհաստատությունների վճարովի ծառայություններից մուտքագրվել է 5071,5 մլն դրամ, կամ աճը նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի նկատմամբ կազմել է 47%, իսկ համավճարից գոյացած միջոցները կազմել են 358,2 մլն դրամ:

Համավճարի ներդրման, բժշկական ծառայությունների մասնակի կարգավորման, ինչպես նաև բուժհաստատություններում աշխատավարձերի վճարման կանոնակարգման արդյունքում հնարավոր եղավ էականորեն բարձրացնել բուժանձնակազմի աշխատավարձերը: Մասնավորապես` մարզերում բժիշկների միջին աշխատավարձը 2011թ. փետրվար-հունիս ամիսներին 2010թ. նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճել է ավելի քան 70 տոկոսով` կազմելով 148.7 հազար դրամ, Երևանում` 80 տոկոսով` կազմելով 193.3 հազար դրամ: Ըստ առանձին ծառայությունների` բժիշկների միջին աշխատավարձը 2010թ. առաջին կիսամյակի նույն ցուցանիշի համեմատ աճել է. շտապ բժշկական օգնություն իրականացնող բժիշկների աշխատավարձը մարզերում բարձրացել է շուրջ 107%-ով` կազմելով 98.9 հազար դրամ, իսկ Երևանում` 126%-ով` կազմելով 113.4 հազար դրամ: Մանկական ծառայությունում աշխատող բժիշկների միջին աշխատավարձը մարզերում աճել է շուրջ 265%-ով` կազմելով 220.7 հազար դրամ, իսկ Երևանում` 85%-ով` կազմելով 207.3 հազար դրամ: Վիրաբուժական օգնություն իրականացնող բժիշկների աշխատավարձը մարզերում աճել է շուրջ 116%-ով` կազմելով 167.6 հազար դրամ, իսկ Երևանում` 91%-ով` կազմելով 265.5 հազար դրամ: Թերապևտիկ բժշկական օգնություն իրականացնող բժիշկների աշխատավարձը մարզերում աճել է շուրջ 125%-ով` կազմելով 152.6 հազար դրամ, իսկ Երևանում` 65%-ով` կազմելով 114.1 հազար դրամ:

Մարզերում նույն ժամանակահատվածում բուժքույրերի միջին աշխատավարձն աճել է 37.5 տոկոսով` կազմելով 57.0 հազար դրամ, կրտսեր բուժանձնակազմինը` 24.1 տոկոսով` կազմելով 45.2 հազար դրամ, Երևանում քաղաքում համապատասխանաբար` 29.4 տոկոսով` կազմելով 78.6 հազար դրամ և 17.5 տոկոսով` կազմելով 66.5 հազար դրամ:

Միևնույն ժամանակ, տարբեր բուժհաստատություններում, կախված հիվանդների հաճախելիությունից, բուժանձնակազմի թվաքանակից, աշխատավարձերը էականորեն կարող են տատանվել միջին ցուցանիշներից:

Ամփոփելով վերը նշվածը` կարելի է եզրակացնել, որ համավճարը կոչված է լրացնելու պետության կողմից փոխհատուցվող գների և իրական ծախսերի միջև առաջացած բացը, որը շատ հաճախ լրացվել է հիվանդների կողմից կատարվող ոչ պաշտոնական վճարումների ձևով: Համավճարի մեխանիզմի ներդրմամբ հասարակության համար առավել կանխատեսելի են դառնում բժշկական տարբեր միջամտությունների համար անհրաժեշտ ծախսերը: Հիվանդների կողմից բուժօգնության հետ կապված լրացուցիչ այլ վճարումներ չպետք է կատարվեն: Բժիշկների համար հստակորեն սահմանված են յուրաքանչյուր դեպքից իրենց վարձատրմանն ուղղվող չափաքանակները, ինչը լրացուցիչ խթան է աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման համար և ուղղակիորեն ազդում է մատուցվող ծառայության որակի վրա:

ՀՀ առողջապահության նախարարության պաշտոնական կայքէջ

 

Նորություններ

Աշխեն Մկրտչյանի մասին ֆիլմ

Ֆիլմը Աշխեն Մկրտչյանի մասին է,

կարդալ

Քննարկվեցին դեղերի գովազդի և կլինիկական հետազոտությունների նոր օրենքի նախագծով նախատեսվող…

ՀՀ առողջապահության նախարար Արմեն Մուրադյանի մասնակցությամբ շարունակվում են «Դեղերի մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի քննարկումները։ Մասնագիտական խորհրդակցությունների առաջին օրն անդրադարձ կատարվեց դեղերի գովազդին, այնուհետև քննարկվեցին դեղերի կլինիկական հետազոտությունների վերաբերյալ…

կարդալ

Օգոստոսի 1-ից սայտոտեկը` միայն դեղատոմսով

Օգոստոսի 1-ից սայտոտեկը դեղատներից բաց կթողնվի միայն դեղատոմսով։ Այդ մասին նախարարությունը տեղեկացրել է դեղատնային գործունեությամբ զբաղվող բոլոր տնտեսվարողներին։

Նման որոշման առիթ են հանդիսացել հղիության ժամանակ դեղի օգտագործումից առաջացած բարդությունները` արյունահոսություններ,…

կարդալ



Իրադարձություններ

“Մարդու իրավունքները բուժօգնություն ստանալիս” թեմայով դասընթացի հրավեր

“Իրավունքի զարգացման կենտրոն” հասարակական կազմակերպությունը հրավիրում է իրավաբանների համար նախատեսված «Մարդու իրավունքները բժշկական օգնություն և սպասարկում ստանալիս» վերտառությամբ դասընթացին, որը կկայանա սույն թվականի հունիսի 9-ին, ժամը՝ 13:00-ին, ԵՊՀ իրավագիտության…

կարդալ

Քննարկում “Հասարակական կազմակերպությունների դատավարական իրավասուբյեկտությունը” թեմայով

ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետի Սահմանադրական իրավունքի ամբիոնը կազմակերպում է սեմինար-քննարկում <ՙ<Հասարակական կազմակերպությունների դատավարական իրավասուբյեկտությունը>> թեմայով:

Վեջինս տեղի կունենա սույն թվականի մարտի 6-ին, ժամը 12:00-ին ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետի…

կարդալ




 

Practitioner Guide
 

Իրավական ակտեր


Այստեղ մեջբերված են ՀՀ վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքով նախատեսված այն զանցանքները, որոնք ուղղված են մարդու կյանքի եւ առողջության, ինչպես նաեւ…

Բառարան


24.06.2013 - Վերջին շրջանում համացանցում ակտիվորեն քննարկվում է բրիտանացի դոկտոր Սայմոն Ալլենի սարքը, որը միտված է քրոնիկական հիվանդությունների բուժմանը: 

Անցուդարձ


“Իրավունքի զարգացման կենտրոն” հասարակական կազմակերպությունը հրավիրում է իրավաբանների համար նախատեսված «Մարդու իրավունքները բժշկական օգնություն և սպասարկում ստանալիս» վերտառությամբ դասընթացին, որը…

Բաժանորդագրում

Մուգքագրեք Ձեր էլ. փոստի հասցեն

FAQ

ԵՊՀ  ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱ
-Անվճար իրավաբանական օգնություն - Խորհրդատվությունը երեքշաբթի-ուրբաթ օրերին, ժամը 9:30-14:30, Հասցե` Ալեք Մանուկյան 1, իրավագիտության ֆակուլտետ, Հեռ. 010578137