Կայքի թարմացումը` 13-10-2014 space

PG

 

  • text-size Decrease font Middle font Enlarge font Extralarge font
 

1. Աշխատանքի և առանց սեռական խտրականության հավասար հնարավորությունների իրավունք

ՀՆԱՐԱՎՈՐ ԽԱԽՏՈՒՄՆԵՐԻ ՕՐԻՆԱԿՆԵՐ

  • Բժշկուհու պաշտոնի բարձրացման խնդրում մշտապես երկրորդական պլան է մղվում իր տղամարդ աշխատակիցների համեմատ՝ չնայած ավելի բարձր որակավորմանը և ավելի մեծ աշխատանքային փորձին:
  • Տարածքային վեճի պատճառով պետության քաղաքացիներին արգելվում է առողջապահության ոլորտում պաշտոններ զբաղեցնելը, ինչի արդյունքում վեճը փոխանցվում է Արդարադատության միջազգային դատարանին:
  • Կին աշխատողները հաճախ ենթարկվում են սեռական ոտնձգությունների անձնակազմի այլ անդամների կողմից` առանց ոտնձգությունը կանխելուն ուղղված որևէ գործողության:

ՄԱՐԴՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ ՉԱՓԱՆԻՇՆԵՐ ԵՎ ՀԱՄԱՊԱՏԱՍԽԱՆ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ԵՍԽ 1-ին հոդվածի 2-րդ մաս. Աշխատանքի իրավունք

Նպատակ ունենալով ապահովելու աշխատանքի իրավունքի արդյունավետ կենսագործումը` Կողմերը պարտավորվում են արդյունավետորեն պաշտպանել աշխատողի իրավունքը վաստակելու իր ապրուստը ազատորեն ընտրված աշխատանքով:

  • Աշխատանքի իրավունքի արդյունավետ իրականացումը երաշխավորող ԵՍԽ 1-ին հոդվածի 2-րդ մասն անդրադառնում է երեք տարբեր խնդիրների.

    ա. աշխատանքում խտրականության բոլոր ձևերի արգելում (որը համընկնում է ստորև նշված առանց սեռական խտրականության հավասար հնարավորությունների իրավունքի հետ),

    բ. ցանկացած գործողության արգելում, որը կարող է խոչընդոտել աշխատողի իրավունքին վաստակելու իր ապրուստը ազատորեն ընտրված աշխատանքով [289],

    գ. հարկադրական կամ պարտադիր աշխատանքի արգելում

    1-ին հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված այս բաղադրիչներից առաջին երկուսը ստորև դիտարկված է խտրականության ձևակերպման և շրջանակների վրա շեշտադրմամբ: Ուրվագծված են նաև 1-ին հոդվածով նախատեսված աշխատանքի իրավունքը սահմանափակող խտրական գործողությունների դեմ պայքարող ընդունելի ներքին քաղաքականությունը:

    ա. բոլոր տեսակի աշխատանքային խտրականության արգելում

    • Խտրականությունը ԵՍԽ-ի կողմից սահմանվում է որպես համեմատելի իրավիճակներում տարբեր անձանց հանդեպ տարբեր վերաբերմունքի դրսևորում, որը չի հետապնդում օրինական նպատակներ, չունի օբյեկտիվ և հիմնավոր հիմքեր կամ համաչափ չէ հետապնդվող նպատակին [290]:

    • Վերաբերմունքի մեջ խտրականության` իրավական նպատակներ հետևելը և համաչափությունը գնահատվում է՝ հաշվի առնելով G հոդվածը [291]` ԵՍԽ-ի իրավասահմանափակող դրույթը [292]:

    • 1-ին հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` օրենսդրությունը պետք է արգելի, ի թիվս այլոց, սեռական, ռասայական, ազգային, կրոնական, հաշմանդամության, տարիքային, սեռական կողմնորոշման և քաղաքական դիրքորոշման հիմքի վրա ցանկացած աշխատանքային խտրականություն [293]: Այս դրույթն անքակտելիորեն կապված է ԵՍԽ մյուս դրույթների հետ: Մասնավորապես, 20-րդ հոդվածը (առանց սեռական հիմունքներով խտրականության՝ աշխատանքի ոլորտում հավասար հնարավորությունների և հավասար վերաբերմունքի իրավունք, տե՛ս ստորև) և 15-րդ հոդվածի 2-րդ մասը (հաշմանդամների աշխատանքային իրավունքը):

    • Օրենսդրությունը պետք է արգելի և՛ ուղղակի, և՛ անուղղակի խտրականությունը [294]:

    • Անուղղակի խտրականությունն ի հայտ է գալիս, երբ բոլորի համար նույնանման որևէ միջոց կամ պրակտիկա առանց օրինական նպատակի անհամաչափորեն է կիրառվում այն անձանց նկատմամբ, որոնք ունեն որոշակի կրոն կամ դավանանք, հաշմանդամություն, տարիք, սեռական կողմնորոշում, քաղաքական հայացքներ և էթնիկական ծագում և այլն [295]:

    • Խտրականությունը կարող է ի հայտ գալ նաև բոլոր վերաբերելի տարբերությունները դրականորեն հաշվի առնելուց հրաժարվելու հետևանքով կամ բոլորի համար բաց իրավունքներին ու կոլեկտիվ արտոնություններին բոլորի կամար մատչելիությունը երաշխավորելու ուղղությամբ պատշաճ քայլեր ձեռնարկելու հարցում անհաջողության հետևանքով [296]:

    • Այս դրույթով արգելվող խտրական իրավական ակտերն ու դրույթները կարող են ի հայտ գալ աշխատանքի ընդունման կամ ընդհանուր աշխատանքային պայմանների հետ կապված: Հատկապես կարևոր են պարգևատրումը, կադրերի պատրաստումը, պաշտոնի բարձրացումը, տեղափոխումը և աշխատանքից ազատումը կամ այլ բացասական գործողությունները. [297]:

    • Խտրականության արգելումն արդյունավետ դարձնելու համար ներքին օրենսդրությունը պետք է ապահովի առնվազն ստորև բերված պահանջները.

    - կոլեկտիվ աշխատանքային պայմանագրերում, աշխատանքային պայմանագրերում և ընկերության սեփական կանոնադրության մեջ հանդիպող հավասար վերաբերմունքի սկզբունքին հակասող ցանկացած դրույթի կասեցման, վերացման, արգելման կամ փոփոխման լիազորություն` այն պարագայում, եթե դրանք հակասում են հավասար վերաբերմունքի սկզբունքին [298],

    - պաշտպանություն գործատուի կողմից աշխատողին աշխատանքից ազատելուց կամ այլ գործողությունից` ի պատասխան աշխատողի բողոքի ներկայացման կամ հայցի հարուցման [299],

    - իրավական պաշտպանության համաչափ և արդյունավետ միջոցների կիրառում խտրականության մասին դիմումի ստացման դեպքում. Խտրականության զոհերի համար նախատեսված իրավական պաշտպանությունը պետք է լինի համաչափ և արդյունավետ: Փոխհատուցման առավելագույն չափերը 1-ին հոդվածի 2-րդ մասում սահմանված չեն [300]:

    • Ներպետական իրավունքը պետք է նաև խտրականության գործերով հայցվորների համար նվազեցնի անհրաժեշտ ապացույցների շրջանակը [301]:

    • Ստորև բերված միջոցառումները նույնպես նպաստում են ԵՍԽ 1-ին հոդվածի 2-րդ մասին համապատասխան խտրականության դեմ պայքարին.

    - արհմիությունների կողմից աշխատանքային խտրականության դեպքում պատասխան քայլեր իրականացնելու իրավունքի ճանաչումը` ներառյալ ի շահ անհատների հայց ներկայացնելը [302],

    - խտրականության արգելման հարցում վճիռ ստանալու հարցում շահագրգիռ խմբերին կոլեկտիվ հայցադիմումներ հարուցելու իրավունքի տրամադրումը,

    - առանձին անկախ մարմնի հիմնումը, որը կզբաղվի հավասար վերաբերմունքը խրախուսելով, մասնավորապես` խտրականության զոհերին դատավարության համար անհրաժեշտ օգնության տրամադրմամբ:

    • ԵՍԽ մասնակից պետությունները կարող են իրենց տարածքում օտարերկրացի աշխատողների համար աշխատանքի թույլտվություն սահմանել, սակայն նրանք չեն կարող ընդհանրապես արգելել օտարերկրացիներին աշխատանքի ընդունվելուց այլ պատճառներով, քան G հոդվածով սահմանված հիմքերը: Օտարերկրացիների համար կարող են արգելվել միայն այն աշխատանքները, որոնք անմիջականորեն կապված են հասարակական շահերի պաշտպանության կամ ազգային անվտանգության հետ կամ ներառում են պետական իշխանության իրականացում [303]:

    • Արգելված է նախկինում քաղաքական գործունեության համար անձանց որոշակի գործառույթների մեջ ներգրավելուց հրաժարվելը, լինի դա աշխատանքի ընդունելուց հրաժարվելու կամ աշխատանքից ազատելու տեսքով, եթե աշխատանքը չի վերաբերում իրավակարգին և ազգային անվտանգությանը կամ չի ներառում այդպիսի պարտականություններով գործառույթներ [304]:

    բ. Ցանկացած գործողության արգելում, որը կխոչընդոտի աշխատողի իրավունքը` վաստակելու իր ապրուստը ազատորեն ընտրված աշխատանքով:

    - ՍԻԵԿ-ը առաջարկել է այս չափանիշի սահմանափակ մեկնաբանություն: Այս չափանիշը խախտող գործողությունները ներառում են [305].

    - կես դրույքով աշխատանքի հետ կապված խտրականության դեմ համաչափ իրավական պաշտպանության բացակայություն: Մասնավորապես, պետք է առկա լինեն օրենքներ, որոնք կկանխեն չգրանցված հավելյալ աշխատանքը և կապահովեն բոլոր առումներով հավասար վարձատրումը կես և լրիվ դրույքներով աշխատողների համար, ոչ օրինաչափ միջամտությունը աշխատողի մասնավոր կամ անձնական կյանքին` կապված նրանց աշխատանքային դիրքի հետ, մասնավորապես ժամանակակից էլեկտրոնային հաղորդակցության և տվյալների հավաքման միջոցներով [306]:

ԵՍԽ 20-րդ հոդված. Առանց սեռական խտրականության հավասար հնարավորություններ

Բոլոր աշխատողներն ունեն աշխատանքի և մասնագիտական հարցերում առանց սեռական խտրականության հավասար հնարավորությունների և հավասար վերաբերմունքի իրավունք:

Առանց սեռական խտրականության` աշխատանքի և մասնագիտական հարցերում հավասար հնարավորությունների և հավասար վերաբերմունքի իրավունքի արդյունավետ կիրառումը ապահովելու նպատակով Կողմերը պարտավորվում են ճանաչել այդ իրավունքը և համապատասխան միջոցներ ձեռնարկել` ապահովելու կամ խթանելու դրա կիրառումը հետևյալ ոլորտներում` ա) աշխատանքի մատչելիությունը, աշխատանքի ազատումից և մասնագիտական վերամիավորումից պաշտպանվածությունը, բ) մասնագիտական ուղղվածությունը, ուսուցումը, վերուսուցումը և վերականգնումը, գ) զբաղվածության և աշխատանքային պայմանները` ներառյալ վարձատրությունը, դ) աշխատանքային զարգացումը` ներառյալ պաշտոնեական առաջխաղացումը:

...


289. Տե՛ս, Եզրահանգումներ II, մեկնաբանություն հոդված 1§2-ի վերաբերյալ, էջ 4 և Եզրահանգումներ XVI-1, մեկնաբանություն հոդված 1§2-ի վերաբերյալ, էջ 9:
290. Տե՛ս, Տուրիզմի ոլորտում մասնագիտացած ազգային արհմիությունն ընդդեմ Ֆրանսիայի, գանգատ N 6/1999, 2000 թվականի հոկտեմբերի 10-ի վճիռ, 24-25 կետեր:
291. «Է» հոդվածը սահմանում է. «1. 1-ին Մասում շարադրված և արդյունավետ իրականացվող իրավունքները և սկզբունքները չպետք է ենթարկվեն որևէ սահմանափակման կամ սահմանափակության, որոնք նշված չեն այս Մասերում, բացառությամբ նրանց, որոնք սահմանված են օրենքով և անհրաժեշտ են ժողովրդավարական հաuարակությունում այլոց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության և հասարակական շահերի, ազգային անվտանգության, հասարակության առողջության և բարոյականության պաշտպանության համար: 2. Սույն Խարտիայում շարադրված իրավունքների և պարտավորությունների նկատմամբ սույն Խարտիայով թույլատրելի սահմանափակումները չպետք է կիրառվեն նրանց համար չամրագրված որևէ նպատակի համար»:
292. Տե՛ս, Եզրահանգումներ XVI-1, Հունաստան, էջ 279:
293. Տե՛ս, Եզրահանգումներ XVIII-1, Իսլանդիա, 423-424 էջերը և Եզրահանգումներ 2006թ., Ալբանիա, էջ 28:
294. Տե՛ս, Եզրահանգումներ XVIII-I, Ավստրալիա, էջ 29:
295. Տե՛ս Հարրիս, Օ՛Բօյլև Վարբրիկ, Մարդու իրավուքների եվրոպական կոնվենցիայի իրավունք (2-րդ հրատարակություն, Օքսֆորդ 2009), էջ. 607:
296. Տե՛ս Միջազգային Աուտիզմ-Եվրոպա ընկերակցությունն (ՄԱԵԸ) ընդդեմ Ֆրանսիայի, գանգատ N 13/2002, 2003 թվականի նոյեմբերի 4-ի վճիռ, կետ 52:
297. Տե՛ս Եզրահանգումներ XVI-1, Ավստրիա, էջ 25:
298. Տե՛ս Եզրահանգումներ XVI-1, Իսլանդիա, էջ 313:
299. Տե՛ս Եզրահանգումներ XVI-1, Իսլանդիա, էջ 313:
300. Տե՛ս, Եզրահանգումներ, 2006թ., Ալբանի, էջ 29:
301. Տե՛ս, Եզրահանգումներ, 2002թ., Ֆրանսիա, էջ 24 և Հարավի աշխատանքների սոցիալական հարցերի արհմիութունն ընդդեմ Ֆրանսիայի, գանգատ N 24/2004, 2005 թվականի նոյեմբերի 16-ի վճիռ, կետ 33:
302. Տե՛ս, Եզրահանգումներ, Իսլանդիա, էջ 313:
303. Տե՛ս, Եզրահանգումներ, 2006թ., Ալբանիա, էջ 30:
304. Տե՛ս, Եզրահանգումներ, 2006թ., Լիտվա, էջ 488:
305. Տե՛ս, Եզրահանգումներ XVI-1, Ավստրիա, էջ 28:
306. Տե՛ս, Եզրահանգումներ, 2006թ., 1-ին հոդվածի 2-րդ մասի մեկնաբանություն, 11-12 էջերը:

...



Ձեր մեկնաբանությունը

[ + Մեկնաբանել + ]

Մեկնաբանություններ դեռ չեն ստացվել: [ + + + ]


Ձեր մեկնաբանությունը կերեւա խմբագրի կողմից հաստատվելուց հետո:

Գործիքներ


ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Գլուխ 1. Ներածություն

 

Գլուխ 2. Պացիենտների խնամքի հարցում մարդու իրավունքների միջազգային ոլորտը

 

Գլուխ 3. Պացիենտների խնամքի հարցում մարդու իրավունքների տարածաշրջանային ոլորտը

 

Գլուխ 4. Միջազգային և տարածաշրջանային ընթացակարգեր

 

Գլուխ 5. Հայաստանին վերաբերող առանձնահատուկ նկատառումներ

 

Գլուխ 6. Պացիենտի իրավունքները Հայաստանում

 

Գլուխ 7. Ազգային ծառայություններ մատուցողների իրավունքները և պարտականությունները

 

Գլուխ 8. Ազգային ծառայություններ մատուցողների իրավունքները եւ պարտականությունները

 

Բառարան

 

pdf Ներբեռնել գիրքը (2.6 մԲ)

 
 

Նորություններ

«Պետք է բացառվեն այլ կառույցների հետ ընկերային կամ բարեկամական հարաբերությունները»

«ՀՀ առողջապահության նախարարության աշխատակազմի Առողջապահական պետական տեսչության աշխատանքը պետք է բարձրացնի հանրության վստահությունը համակարգի հանդեպ»,-տեսչության ստորաբաժանումների ղեկավարների հետ հանդիպման ընթացքում այս շեշտադրումն է կատարել ՀՀ առողջապահության նախարար…

կարդալ

Այցելություն Ուռուցքաբանության ազգային կենտրոն

Վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը և ՀՀ առողջապահության նախարար Արմեն Մուրադյանն այսօր այցելեցին ՀՀ առողջապահության նախարարության Վ. Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոն, հանդիպեցին բուժանձնակազմին:

Կենտրոնի տնօրեն, ԳԱԱ թղթակից անդամ, բժշկական գիտությունների…

կարդալ

Նուռնուսում արձագանքում են բնակիչների դժգոհությանը

Կոտայքի մարզի Նուռնուս համայնքի մի խումբ բնակիչներից` ամառանոցային տարածքի Հարոյան փողոցին կից «Առողջ սունկ» ՍՊԸ-ի սնկի աճեցման համար կոմպոստի արտադրամասի աշխատանքի արդյունքում առաջացող տհաճ հոտի և հակասանիտարական վիճակի վերաբերյալ ՀՀ առողջապահության նախարարությունում…

կարդալ



Իրադարձություններ

“Մարդու իրավունքները բուժօգնություն ստանալիս” թեմայով դասընթացի հրավեր

“Իրավունքի զարգացման կենտրոն” հասարակական կազմակերպությունը հրավիրում է իրավաբանների համար նախատեսված «Մարդու իրավունքները բժշկական օգնություն և սպասարկում ստանալիս» վերտառությամբ դասընթացին, որը կկայանա սույն թվականի հունիսի 9-ին, ժամը՝ 13:00-ին, ԵՊՀ իրավագիտության…

կարդալ

Քննարկում “Հասարակական կազմակերպությունների դատավարական իրավասուբյեկտությունը” թեմայով

ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետի Սահմանադրական իրավունքի ամբիոնը կազմակերպում է սեմինար-քննարկում <ՙ<Հասարակական կազմակերպությունների դատավարական իրավասուբյեկտությունը>> թեմայով:

Վեջինս տեղի կունենա սույն թվականի մարտի 6-ին, ժամը 12:00-ին ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետի…

կարդալ




 

Practitioner Guide
 

Իրավական ակտեր


«Մարդու իմունային անբավարարության վիրուսից առաջացած կանխարգելման մասին» ՀՀ օրենքը սահմանում է մարդու իմունային անբավարարության վիրուսից առաջացած հիվանդության կանխարգելման, ախտորոշման եւ…

Բառարան


«Հոգեբուժական օգնության մասին. ՀՀ օրենքի կիրառումը» աշխատությունը ստեղծվել է Հոգեկան առողջության հիմնադրամի փորձագիտական խմբի կողմից եւ ներկայացնում է հանրապետությունում հոգեկան…

Անցուդարձ


“Իրավունքի զարգացման կենտրոն” հասարակական կազմակերպությունը հրավիրում է իրավաբանների համար նախատեսված «Մարդու իրավունքները բժշկական օգնություն և սպասարկում ստանալիս» վերտառությամբ դասընթացին, որը…

Բաժանորդագրում

Մուգքագրեք Ձեր էլ. փոստի հասցեն

FAQ

ԵՊՀ  ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԿԼԻՆԻԿԱ
-Անվճար իրավաբանական օգնություն - Խորհրդատվությունը երեքշաբթի-ուրբաթ օրերին, ժամը 9:30-14:30, Հասցե` Ալեք Մանուկյան 1, իրավագիտության ֆակուլտետ, Հեռ. 010578137